- Câu trả lời ngắn: số hóa di tích 360 là chụp toàn bộ không gian di tích bằng ảnh 360°, rồi gắn thuyết minh, tư liệu và hiện vật đã được thẩm định thành một tour xem trên điện thoại, máy tính. Phần chụp thường chỉ mất vài ngày; phần lâu nhất là biên soạn và duyệt nội dung.
- Ai nên đọc: ban quản lý di tích, bảo tàng, phòng văn hóa thông tin quận huyện, đơn vị được giao lập dự án số hóa.
- Bài có gì: 6 bước triển khai, hồ sơ nội dung cần chuẩn bị, cách tổ chức thẩm định, những điểm hay làm chậm dự án.
Quy trình dưới đây là cách VR360.ONE triển khai các dự án VR360 di tích, trong đó có Nhà Truyền Thống An Phú Đông, Phòng Truyền Thống Quận 12 và các dự án lịch sử địa phương tại TP.HCM. Khái niệm và lợi ích tổng quát có ở bài VR360 di tích là gì.
Số hóa di tích 360 khác chụp ảnh tư liệu thế nào
Chụp ảnh tư liệu ghi lại từng hiện vật, từng góc kiến trúc riêng lẻ. Số hóa 360 ghi lại không gian: vị trí hiện vật trong phòng, quan hệ giữa các gian, đường đi của khách tham quan. Người xem đứng ở giữa gian trưng bày, xoay nhìn mọi hướng, bấm vào hiện vật để đọc chú thích hoặc nghe thuyết minh. Hai cách bổ sung cho nhau: ảnh tư liệu độ phân giải cao có thể gắn vào hotspot trong tour.
6 bước triển khai
- Khảo sát và lập phạm vi. Đi thực địa cùng ban quản lý, đánh dấu gian trưng bày, khu ngoài trời, hiện vật cần chú thích riêng. Thống nhất khu nào công khai, khu nào chỉ lưu trữ nội bộ.
- Lập hồ sơ nội dung. Ban quản lý cung cấp tư liệu sẵn có; đơn vị số hóa đề xuất cấu trúc tour (lộ trình, chủ đề từng gian) và danh sách hotspot.
- Chụp hiện trạng. Chụp panorama mặt đất, flycam nếu di tích có khuôn viên hoặc cụm công trình. Thiết bị đặt trên chân máy, không chạm hiện vật.
- Biên soạn thuyết minh. Viết chú thích, kịch bản audio theo từng điểm chụp; dịch nếu cần song ngữ.
- Thẩm định nội dung. Người có chuyên môn của đơn vị quản lý duyệt tên gọi, niên đại, sự kiện, bản dịch.
- Dựng tour, nghiệm thu, bàn giao. Ghép tour, gắn hotspot đã duyệt, kiểm tra trên điện thoại, bàn giao link, mã QR và bộ dữ liệu gốc.
Hồ sơ nội dung cần chuẩn bị
| Tài liệu | Dùng để | Ai cung cấp |
|---|---|---|
| Lý lịch di tích, quyết định xếp hạng | Phần giới thiệu chung, mốc thời gian | Ban quản lý |
| Danh mục hiện vật trưng bày | Tên, niên đại, chú thích hotspot | Ban quản lý, bảo tàng |
| Ảnh, tài liệu lưu trữ | Gắn vào hotspot để so sánh xưa và nay | Ban quản lý, kho lưu trữ địa phương |
| Bài thuyết minh đang dùng | Làm nền cho kịch bản audio | Hướng dẫn viên, thuyết minh viên |
| Sơ đồ mặt bằng | Lập điểm chụp, bản đồ trong tour | Ban quản lý |
Thiếu tài liệu nào thì đánh dấu ngay từ bước khảo sát. Một hiện vật chưa có chú thích chuẩn sẽ làm chậm cả vòng thẩm định.
Tổ chức thẩm định để không kéo dài
Thẩm định thường là bước chậm nhất vì nội dung lịch sử cần chính xác tuyệt đối. Một số cách giúp gọn hơn:
- Chỉ định một đầu mối duyệt có quyền quyết định, thay vì gửi vòng qua nhiều phòng ban.
- Duyệt trên bảng tính trước, chưa duyệt trên tour. Mỗi hàng là một hotspot: điểm chụp, tiêu đề, nội dung, nguồn tư liệu. Sửa trên bảng nhanh hơn sửa trong tour.
- Ghi nguồn cho từng chú thích, để người duyệt kiểm tra nhanh.
- Duyệt bản dịch riêng sau khi bản tiếng Việt đã chốt.
Với thuyết minh audio và song ngữ, xem thêm bài thuyết minh song ngữ trong tour 360.
Những điểm hay làm chậm dự án
- Không gian đang chỉnh trang. Nên chụp sau khi trưng bày ổn định, tránh phải chụp lại.
- Thiếu quyền vào một số khu. Khu lưu trữ, khu đang tu bổ cần xin phép trước buổi chụp.
- Đổi lộ trình sau khi đã dựng tour. Chốt lộ trình tham quan ngay từ bước 2.
- Vận hành sau bàn giao. Tour cần nơi lưu trữ và người gia hạn. Nhiều tour di tích ngừng chạy vì không ai gia hạn hosting; nên ghi rõ trách nhiệm này trong hợp đồng.
Bàn giao những gì
Một dự án số hóa di tích 360 nên bàn giao: link tour, mã QR, bộ ảnh panorama gốc, file nội dung hotspot đã duyệt và hướng dẫn cập nhật. Ảnh gốc có giá trị lưu trữ hiện trạng tại thời điểm chụp, hữu ích khi trùng tu. Các dự án lịch sử địa phương như Lịch Sử Bình Tân và Lịch Sử Bình Chánh đều theo cách bàn giao này. Phần chụp và dựng tour thuộc dịch vụ tour 360° chụp thực tế.
Câu hỏi thường gặp
Số hóa di tích 360 mất bao lâu?
Chụp thường vài ngày. Tổng thời gian phụ thuộc chủ yếu vào khâu biên soạn và thẩm định nội dung, có thể từ vài tuần đến vài tháng.
Chụp 360 có ảnh hưởng hiện vật không?
Không. Máy đặt trên chân, không chạm hiện vật, không dùng đèn flash mạnh. Lịch chụp và khu vực được phép do ban quản lý quyết định.
Có cần flycam cho di tích không?
Cần khi di tích có khuôn viên rộng hoặc gồm nhiều điểm rải rác. Xem dịch vụ flycam & ảnh 360 trên cao.
Tour có thay thế tham quan thực tế không?
Không. Tour giúp người ở xa tiếp cận, hỗ trợ giáo dục và thu hút người đến tham quan thực tế.
Có thể cập nhật tour khi trưng bày thay đổi không?
Có. Chụp lại các điểm thay đổi và cập nhật hotspot, không cần làm lại toàn bộ.
Đơn vị đang lập dự án số hóa di tích? Gửi danh sách hạng mục, hiện vật và tư liệu đang có, VR360.ONE đề xuất phạm vi số hóa và báo giá. Xem thêm giải pháp VR360 di tích.
